Το ελαιοτριβείο

Στη νοτιοδυτική γωνία του εργοστασίου δεσπόζει το μεγάλο μεταλλικό ελαιοτριβείο με τις διπλές μυλόπετρες, το οποίο χρησιμοποιούνταν για το σπάσιμο των ελιών και την παραγωγή της ελαιομάζας. Η μηχανή αυτή συνιστά ένα από τα παλαιότερα και σημαντικότερα μέρη της βιοτεχνικής εγκατάστασης, διατηρώντας χαρακτηριστικά της παραδοσιακής τεχνολογίας, εμπλουτισμένα με μηχανοκίνητη υποστήριξη.

Η τροφοδότηση του ελαιοτριβείου γινόταν μέσω ανυψωτικού μεταλλικού κοχλία, που μετέφερε τις ελιές από τους εξωτερικούς χώρους στο εσωτερικό τού δοχείου άλεσης. Εκεί, δύο κάθετες πέτρες, στερεωμένες σε μεταλλικούς άξονες, περιστρέφονταν επάνω σε κυκλική μεταλλική γούρνα, πολτοποιώντας τις ελιές με τη βοήθεια μηχανικής κίνησης. Η κίνηση αυτή μεταδιδόταν μέσω ιμάντων που ξεκινούσαν από την ατμομηχανή αρχικά ή την πετρελαιομηχανή αργότερα του εργοστασίου.

Η ελαιομάζα που προέκυπτε συλλεγόταν στον πυθμένα της γούρνας και οδηγούνταν προς τα πιεστήρια για την τελική εξαγωγή του λαδιού. Η ισχυρή κατασκευή, η ακριβής μετάδοση της κίνησης και η ικανότητα επεξεργασίας μεγάλου όγκου ελαιοκάρπου καθιστούσαν το ελαιοτριβείο αναντικατάστατο εργαλείο για την παραγωγική διαδικασία.

Η ύπαρξη τέτοιου τύπου μηχανημάτων στον αγροτικό χώρο της Κρήτης στα μέσα του 20ού αιώνα συνιστά τεκμήριο της μετάβασης από τις χειροκίνητες τεχνικές στην εποχή της μηχανοκίνητης επεξεργασίας, χωρίς την πλήρη απεμπόληση της παραδοσιακής μορφής.