Μύλος σιτηρών

Ο μύλος σιτηρών λειτουργούσε με μυλόπετρες για το άλεσμα του σιταριού ή άλλων δημητριακών, μετατρέποντάς τα σε αλεύρι. Πρόκειται για ένα κλασικό σύστημα άλεσης που ήταν ευρέως διαδεδομένο στην ελληνική ύπαιθρο, καθώς και στις πρώτες βιομηχανικές μονάδες.

Οι μυλόπετρες είναι φτιαγμένες από συμπαγή και ανθεκτικό φυσικό πέτρωμα, πιθανόν γρανίτη ή βασάλτη, κατάλληλο για τη συνεχή τριβή που απαιτεί η διαδικασία άλεσης. Η περιφέρειά τους είναι συνδεδεμένη με μεταλλική ενίσχυση για προστασία και σταθερότητα.

Έχουν κυκλικό σχήμα και στην επιφάνειά τους υπάρχουν χαρακτηριστικά κανάλια ή αυλάκια που βοηθούν στην τροφοδοσία των δημητριακών από το κέντρο προς την περιφέρεια, εξασφαλίζοντας αποτελεσματικότερη άλεση.

Η κάτω μυλόπετρα είναι σταθερή και βρίσκεται σε σταθερή βάση.

Η άνω μυλόπετρα είναι κινητή και περιστρέφεται χάρη στον άξονα που τη διαπερνά στο κέντρο, λαμβάνοντας κίνηση μέσω του συστήματος μετάδοσης (στροφάλου-ιμάντα-τροχαλιών) που είχε το εργοστάσιο.

Ο άξονας μετάδοσης κίνησης του εργοστασίου έδινε περιστροφική κίνηση στην άνω μυλόπετρα μέσω τροχαλίας και ιμάντα. Η περιστροφή της άνω πέτρας, σε συνδυασμό με την πίεση που ασκούνταν, έτριβε το σιτάρι ή τα άλλα δημητριακά μεταξύ των δύο πετρών. Το αλεσμένο προϊόν (αλεύρι) εξαγόταν από την περιφέρεια της πέτρας.

Η χρήση αυτών των μυλοπετρών αναδεικνύει την τεχνολογία άλεσης στην πρώιμη βιομηχανική εποχή της Κρήτης, καθώς και τη σύνδεση της τοπικής παραγωγής σιτηρών με τις ανάγκες της κοινωνίας για τροφή και πρώτες ύλες. Ο συγκεκριμένος μύλος αποτελεί δείγμα της μετάβασης από τις παραδοσιακές μεθόδους άλεσης προς τη μηχανοποιημένη παραγωγή, η οποία εντάχθηκε σταδιακά στην καθημερινότητα της περιοχής.

Οι μυλόπετρες διατηρούνται σε καλή κατάσταση, παρά τη φυσιολογική φθορά λόγω χρήσης και χρόνου. Τα μεταλλικά στοιχεία εμφανίζουν οξείδωση, που είναι χαρακτηριστική της παλαιότητας και των περιβαλλοντικών συνθηκών αποθήκευσης.